40 lat działalności Programu ICP Forests

40 lat działalności Programu Współpracy dla Oceny i Monitorowania Skutków Zanieczyszczenia Powietrza dla Lasów (ICP Forests)

Od 40 lat Program ICP Forests monitoruje wpływ zanieczyszczenia powietrza i zmian klimatu na ekosystemy leśne w ramach Konwencji EKG ONZ o Transgranicznym Przemieszczaniu się Zanieczyszczania Powietrza na Dalekie Odległości (LRTAP).

ICP Forests łączy badania naukowe z długoterminowym monitoringiem, aby wspierać tworzenie skutecznych i efektywnych kosztowo polityk w zakresie ochrony powietrza w regionie EKG ONZ. Program opiera się na europejskiej sieci monitoringu lasów i ekosystemów, obejmującej powierzchnie badawcze o dwóch poziomach intensywności oraz infrastrukturę badawczą funkcjonującą w 42 krajach. Kluczowym elementem działań ICP Forests jest ciągłe doskonalenie metod badań terenowych i laboratoryjnych oraz zarządzania i analizy danych.

Rocznicowa broszura Programu przedstawia jego rozwój, najważniejsze wyniki badań naukowych ilustrujące zmiany stanu lasów w Europie w ostatnich dekadach, a także kluczowe wnioski i perspektywy dalszego rozwoju. Aktualna wizja ICP Forests zakłada stworzenie ogólnoeuropejskiej infrastruktury monitoringu lasów, integrującej różne poziomy obserwacji i dostarczającej wysokiej jakości, wiarygodne i zgodne z zasadami FAIR dane w otwartym dostępie. Dane te dotyczą stanu i trendów zdrowotności, witalności, produktywności oraz bioróżnorodności lasów, ryzyka związanego z presjami antropogenicznymi i naturalnymi.

Coroczny raport techniczny ICP Forests jest narzędziem, które zapewnia regularny przegląd działań programu i podsumowuje najważniejsze wyniki badań naukowych. Raport opublikowany w 2025 r. obejmuje dane z 32 spośród 42 krajów członkowskich i zawiera rozdziały poświęcone:

• opadu podkoronowego w lasach Europy w 2023 roku,
• warunkom meteorologicznym w lasach Europy w 2023 roku oraz w wieloleciu 1990–2020,
• kondycji zdrowotnej drzewostanów w Europie w 2024 roku.

Raport zawiera również m.in. sprawozdania z realizacji działań ICP Forests przygotowane przez państwa członkowskie; przegląd najważniejszych wyników badań opublikowanych w literaturze naukowej w priorytetowych obszarach, takich jak depozycja azotu, wpływ ozonu, depozycja metali ciężkich oraz interakcje między zanieczyszczeniem powietrza a zmianami klimatu; wykaz publikacji naukowych, w których wykorzystano dane ICP Forests i/lub infrastrukturę.

Oba opracowania dostępne są na stronie Programu ICP Forests w dziale raportów technicznych i opracowań rocznicowych.